Dorzecze Dniestru

Podstawowe informacje

Tabela 1. Ogólny opis obszaru dorzecza

nazwa obszaru dorzecza

obszar dorzecza Dniestru

powierzchnia obszaru dorzecza

233 km2

długość głównego cieku

1352 km, w granicach Polski rzeka Strwiąż 100,3 km (17,3 km w granicach Polski)

długość cieków istotnych[1]

129,73 km w granicach Polski

główne dopływy

Strwiąż

regiony wodne

Region wodny Dniestru

liczba JCWP

3 JCWP rzek

1 JCWPd

główne sposoby użytkowania wód

- pobór wody na cele komunalne

- pobór wody na cele rolnictwa

główne oddziaływania antropogeniczne

- zrzuty ścieków komunalnych

- zanieczyszczenia obszarowe

źródło: opracowanie własne na podstawie danych literaturowych i MPHP                

Ogólna charakterystyka obszaru dorzecza

Polska część obszaru dorzecza Dniestru - region wodny Dniestru[2], położony jest w południowo- wschodniej części kraju. Pod względem administracyjnym znajduje się w południowo-wschodniej części województwa podkarpackiego. Obszar dorzecza Dniestru na terenie Polski zajmuje 233 km2.

Według podziału fizycznogeograficznego obszar dorzecza Dniestru, w granicach Polski, położony jest w obrębie mezoregionu Gór Sanocko – Turczańskich[3].

Główną rzeką obszaru dorzecza jest Dniestr o długości całkowitej 1 352 km. Rzeka leży poza granicami Polski, przepływa przez Ukrainę oraz Mołdawię i uchodzi do Morza Czarnego. Obszar dorzecza Dniestru w Polsce reprezentowany jest przez zlewnie rzeki Strwiąż, która jest prawostronnym dopływem Dniestru. Długość rzeki wynosi 100,3 km, natomiast w granicach Polski znajduje się górny bieg Strwiąża o długości 17,3 km. W regionie wodnym Dniestru występują jeszcze dwa lewe dopływy Dniestru: Mszaniec i Lechnawa. Całkowita długość sieci hydrograficznej regionu wodnego Dniestru wynosi ok. 150 km.

W opisywanym regionie wodnym występuje niwalno-pluwialny (śnieżno-deszczowy) reżim rzeczny. Średni odpływ miesiąca wiosennego wynosi 130-180% średniego odpływu rocznego i wyraźnie zaznacza się wzrost odpływu w miesiącach letnich wynoszący, co najmniej 110% średniego odpływu rocznego. W regionie wodnym Dniestru występuje znaczna przewaga zasilania powierzchniowego, wynosząca powyżej 65% odpływu całkowitego[4].

W użytkowaniu terenu dominują lasy i ekosystemy seminaturalne, które zajmują ok. 59% powierzchni regionu wodnego Dniestru. Użytki rolne zajmują ok. 40% powierzchni, a tereny zurbanizowane ok. 1% powierzchni regionu. Największym ośrodkiem miejskim w regionie wodnym Dniestru są Ustrzyki Dolne. W regionie wodnym prowadzona jest działalność produkcyjna związana głównie z pozyskaniem i przetwórstwem drewna. Region jest również wykorzystywany turystycznie[5].

Głównym źródłem zanieczyszczenia wód w regionie wodnym są ścieki komunalne z oczyszczalni ścieków w Brzegach Dolnych. W regionie wodnym niekorzystny wpływ na jakość wód wywierają również niekontrolowane zrzuty ścieków bytowo-gospodarczych pochodzące od ludności nie korzystającej z systemu kanalizacji oraz spływy powierzchniowe z terenów rolniczych, na których stosuje się nawożenie. Na obszarze dorzecza Dniestru w granicach Polski wodę z ujęć powierzchniowych wykorzystuje się głównie do nawadniania, natomiast woda z ujęć podziemnych wykorzystywana jest głównie do celów komunalnych[6].

Do największych problemów gospodarki wodnej na obszarze dorzecza Dniestru należy zaliczyć:

-         niedostateczną sanitację obszarów wiejskich i rekreacyjnych,

-         zanieczyszczenia wodami opadowymi,

-         utratę naturalnej retencji zlewni,

-         przeciwdziałanie skutkom suszy,

-         występujące konflikty interesów użytkowników,

-         niedostateczną edukację i świadomość ekologiczną społeczeństwa,

-         nieodpowiedni system opłat i dopłat,

-         brak dostatecznego finansowania gospodarki wodnej[7].

Wody powierzchniowe

Odwzorowanie położenia granic części wód powierzchniowych

Na obszarze dorzecza Dniestru wyznaczone są obecnie 3 jednolite części wód rzek: Lechnawa, Mszaniec do Syhawki, Strwiąż do granicy państwa. Wszystkie JCWP są naturalnymi częściami wód.

Odwzorowanie typów części wód powierzchniowych

Wydzielenie różnych typów wód powierzchniowych należy do obowiązków wynikających z RDW. Opracowanie typologii jest podstawowym krokiem na drodze do ustalenia oceny i klasyfikacji stanu ekologicznego wód. Ze względu na różnorodność naturalnych warunków środowiskowych, które mają wpływ na występowanie organizmów wodnych, konieczne jest wydzielenie różnych typów wód, które w warunkach niezakłóconych działalnością człowieka charakteryzują się odrębnymi cechami biologicznymi i będą stanowić wzorzec do określenia stopnia odchylenia przy ocenie stanu ekologicznego wód. Warunki środowiskowe wynikają z takich czynników, jak m. in.: położenie geograficzne, wysokość bezwzględna, geologia i morfologia terenu[8].

Zgodnie z RDW w zakresie prac związanych z ustalaniem typów części wód posługiwać się można systemem A lub systemem B. W Polsce typy wód powierzchniowych wyznaczano na podstawie systemu A uzupełnionego o wybrane parametry systemu B.

Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzek

Typy jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych zostały ustalone przy zastosowaniu systemu A wg RDW (Załącznik II RDW). Przy czym stosowanie systemu A zróżnicowano według właściwych ekoregionów. W zakresie ustalenia typologii rzek przeanalizowano następujące parametry: wielkość powierzchni zlewni cieków, wysokość nad poziomem morza oraz typ podłoża.

Wyniki wyznaczania typów dla rzek na obszarze dorzecza Dniestru przedstawiono w tabeli nr 2.

Tabela 2. Typy dla rzek na obszarze dorzecza Dniestru

typ

opis

wielkość zlewni [km2]

wysokość

[m n.p.m]

liczba JCWP

12

potok fliszowy na piaskowcach

10-100

200-800

3

źródło: opracowanie własne na podstawie danych „Typologia wód powierzchniowych i wyznaczenie części wód powierzchniowych i podziemnych zgodnie z wymogami RDW 2000/60/WE”

Wody podziemne

Odwzorowanie położenia granic części wód podziemnych

Nowy podział terytorium Polski na 172 JCWPd związany jest z przyjętą w PIG-PIB definicją modelu pojęciowego systemu hydrogeologicznego. W myśl tej definicji model pojęciowy opisuje strukturę systemu i wskazuje zależności istniejące w jego obrębie (oddziaływanie – proces) i zachodzące pomiędzy poszczególnymi składowymi systemu oraz interakcję systemu z otoczeniem. W tym ujęciu model pojęciowy zbudowany jest z danych: [1] budowa geologiczna, [2] wykształcenie litologiczne, rozmieszczenie i rozprzestrzenienie oraz parametry hydrogeologiczne warstw wodonośnych, [3] elementy środowiskowe - presje antropogeniczne, [4] czynniki wpływające na przebieg poszczególnych procesów w obrębie systemu.

W myśl powyższego, w nowym podziale przyjęto generalną zasadę ograniczenia liczby uwzględnionych w modelu poziomów wodonośnych (przez łączenie ich w kompleksy wodonośne) do maksymalnie trzech wydzieleń. Jest to zgodne z przyjętą w Programie monitoringu JCWPd na terenie Polski zasadą, że w monitoringu obserwowane są następujące poziomy lub kompleksy poziomów wodonośnych[9]:

  • pierwszy od powierzchni terenu poziom wodonośny o zwierciadle swobodnym, najsilniej narażony na oddziaływanie presji z powierzchni terenu;
  • użytkowe poziomy wodonośne o zwierciadle napiętym, stanowiące główne źródło zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi;
  • wgłębny poziom wód zwykłych, narażony na ascenzję wód słonych.

Według podziału na 172 JCWPd, pierwszy kompleks wodonośny stanowią wody pierwszego poziomu wodonośnego bądź w przypadku jego braku, głównego użytkowego poziomu wodonośnego. Są to przeważnie poziomy wodonośne o zwierciadle swobodnym, lokalnie napiętym. Ich główną cechą jest zwiększona podatność (duża wrażliwość) na oddziaływanie antropopresji na chemizm i stany wód podziemnych.

Drugi kompleks wodonośny tworzą głębsze poziomy wodonośne, posiadające zwierciadło naporowe. Są one izolowane od presji antropogenicznych zarówno nadległym pierwszym poziomem wodonośnym, jak i warstwami słabo-, pół- i nieprzepuszczalnymi. W skali regionalnej mogą być powiązane hydrodynamicznie z pierwszym kompleksem wodonośnym.

Trzeci kompleks wodonośny to wody położonego najgłębiej w strukturze krążenia użytkowego poziomu wodonośnego. Zazwyczaj jest on zagrożony potencjalną ascenzją zmineralizowanych wód głębszych.

Dodatkowo w celu nawiązania do istniejących scalonych części wód powierzchniowych oraz zlewni poszczególnych rzek (za Mapą Podziału Hydrograficznego Polski) weryfikowano przebieg poszczególnych JCWPd w celu unifikacji granic.

Na obszarze dorzecza Dniestru występuje jedna JCWPd o kodzie 169.



[1]Długość wszystkich cieków JCWP

[2] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie przebiegu granic obszarów dorzeczy i regionów wodnych (Dz. U. 2006 nr 126 poz. 878)

[3] Kondracki J., Geografia regionalna Polski, Warszawa 1998 r.

[4] I. Dynowska, Odpływ rzeczny (w:) Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, pod red, M. Najgrakowskiego, Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warszawa 1994 r.

[5] Szczegółowe wymagania, ograniczenia i priorytety dla potrzeb wdrażania planu gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy w Polsce. Region wodny Dniestru, MGGP, Kraków 2010

[6] Tamże

[7] Przegląd istotnych problemów gospodarki wodnej dla obszarów dorzeczy, MGGP, Kraków 2008 r.

[8] Typologia wód powierzchniowych i wyznaczenie części wód powierzchniowych i podziemnych zgodnie z wymogami RDW 2000/60/WE, Konsorcjum: IMGW, IOŚ, PIG, Instytut Morski, Warszawa 2004 r.

[9] B. Kazimierski i inni, Program monitoringu jednolitych części wód podziemnych na terenie Polski, 2005 r.

 

x Informujemy, że strona www.rdw.kzgw.gov.pl korzysta z plików cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies poprzez zmianę ustawień swojej przeglądarki internetowej. Więcej informacji w Polityce prywatności.